ĐỀU NHƯ VẮT CHANH HAY ĐỀU NHƯ VẮT TRANH?

Rất nhiều người bàn cãi về hai thành ngữ nói trên, cụ thể là ở hai từ “tranh” hay “chanh”. Theo như tìm hiểu các nguồn tin thì chính xác phải là “đều như vắt tranh”.
Bởi lẽ, “đều như vắt chanh”. Cụm từ này chắc hẳn ai cũng đã nghe và biết và cũng như sử dụng từ bé, đặc biệt ở ngoài Bắc. Rất nhiều người cũng hay dùng nó, để nói về sự đều đặn khi vắt quả chanh lấy nước, pha nước chanh, cho vào nước chấm, nước rau… chẳng hạn. Tức nó là động từ, chỉ động tác. Nhưng nếu vắt chanh thì làm sao mà đều, và lặp đi lặp lại như nhau được?

đều như vẳt chanh or vắt tranh?

Còn về từ “đánh tranh” thì nó lại mang ý nghĩa và hình ảnh khác. Ngày xưa, cỏ tranh là vật liệu phổ biến được sử dụng để làm nhà. Người ta thường bện cỏ tranh thành từng tấm (để lợp mái hoặc dựng vách) theo kích thước phù hợp với quy mô của nhà, quy trình này được gọi là “đánh tranh”.. Theo ông bà hồi xưa, không phải ai cũng làm được. Bởi lẽ không chỉ rành kỹ thuật mà còn phải có con mắt mỹ thuật. Mỗi khi “đánh” tranh phải dùng một tay nắm đống sợi tranh thành một vắt, muốn cho đều tăm tắp mười vắt như chục thì lượng sợi tranh trong tay phải vừa vặn sao cho ngón cái cụng với ngón trỏ, nếu ít hơn thì thêm vào và ngược lại.

deu-nhu-vat-tranh

Nếu các vắt tranh lỏi chỏi không đều thì khi lợp lên sẽ dễ bị thấm nước mưa và đứng trong nhà trông lên sẽ không được đẹp. Trong lúc tay này nắm vắt tranh thì tay kia phải khéo léo “bắt” vắt tranh đưa vào hom (3 thanh tre ngâm được vót thành sợi có chiều dài bằng tấm tranh) và chỉnh sửa cho đều.
Như thế, từ vắt trong “vắt tranh” không phải động từ mà là danh từ, như trong câu “Mang mấy vắt cơm đi ăn đường” hay “Mỗi đùm hai vắt xôi” (theo Từ điển tiếng Việt). “Đều như vắt tranh” ý nói làm một cái gì đấy rất đồng đều.
Ngày trước, rất hiếm có thợ đánh tranh lợp nhà chuyên nghiệp. Vì thế, ai có “bàn tay vàng” vắt tranh đều và đẹp sẽ được chủ nhà khoản đãi hậu hĩ. Dân gian có câu “đàn ông lợp nhà, đàn bà đi chợ”, nghĩa là đàn ông khi lợp nhà sẽ được ăn uống no say, đàn bà đi chợ thì làm chi cũng xà xẻo ít nhiều tiền chợ để ăn vặt.
Như vậy, từ “vắt” trong “vắt tranh” là danh từ. Và câu thành ngữ “Đều như vắt tranh” ý nói làm một cái gì đấy rất đồng đều chứ không phải là câu “đều như vắt chanh”!

You may also like...